بصيرت عاقبت باشد ، آن خاطر از جانب حقّ تعالى يا ملك است زيرا كه : « العجلة من عمل الشيطان و التّأنّى من عمل الرّحمن » « 228 » . و همچنين ساير صفات متقابله كه ذكر شد . امّا ، طور دوم دل را « قلب » خوانند و قلب معدن ايمان است كما قال اللّه تعالى : كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ « 229 » . قلب محلّ نور عقل است كه : لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها « 230 » و محلّ بينش است كه : وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ « 231 » . بدان به تحقيق كه عالم قلب عالمى است فاصل ميان عالم ارواح و عالم اجسام چنان‌كه سابقا اشاره كرده شد و اين عالم را شارع مقدّس ، برزخ نام نهاده و ملكوت نيز گويند و حكماء ، عالم مثال نامند و عرفاء ، عالم قلب نامند و وسعت اين عالم به عقل راست نيايد ؛ زيرا كه هرگاه كسى طفل جنين در رحم را بگويد كه بيرون از عالم تو عالمى است « وسيع الفسحه » « 232 » كه در هر گوشهء آن صد هزار مثل اين عالم تو كه رحم است نمايشى ندارد و غذاهاى

--> ( 228 ) - شتابزدگى از عمل شيطان و آرامش و ملايمت از عمل پروردگار رحمن است . ( 229 ) - . . . ( اينان آن‌كسانند كه ) خدا در دلهاى ايشان ( بقلم قدرت خود ) ايمان نگاشته است . . سورهء 58 قسمتى از آيهء 22 . در كنار اين آيه در حاشيه چنين آمده است : « سؤال كردند از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله از حقيقت ايمان : فرمودند مصباحى است افروخته در قلب مؤمن . عرض كردند علامت آن چيست ؟ فرمودند : التّجافي من دار الغرور و الانابة الى دار السّرور » يعنى علامت وجود اين نور در دل حالت اعراض و رو گردانيدن از زرق و برق دنيا و رو آوردن بسراى ديگر است و نيز در تحقيق معنى عقل آمده است كه : « سؤال كردند از حضرت صادق ( ع ) از عقل فرمود : العقل ما عبد به الرّحمن و اكتسب به الجنان : يعنى عقل آن حقيقتى است كه آدمى را به عبادت و شناخت حقّ بكشاند و وسيلهء تحصيل بهشت ( قرب حق ) گردد . ( 230 ) - براى ( اهل غفلت ) دلهائيست كه به آن در نمىيابند : سورهء 7 قسمتى از آيهء 179 ( 231 ) - . . . ( ديدهء ظاهر اين گروه اهل كفر و معصيت بىنور نيست ) امّا ديدهء آن دلها كه در سينه‌هاى ايشان نهفته است كور و بىنور است : سورهء 22 قسمتى از آيهء 46 ( 232 ) - فراخ